Biz markirovka jarayonlari haqida noto'g'ri tushuncha paydo bo'lganligini ko'rmoqdamiz, shuning uchun https://t.me/the_bakiroo/6707 chiqargan nashriga javoban aniqlik kiritmoqchimiz. Hozirgi shaklda u nafaqat kompaniyani obro'sizlantiradi, balki aslida ham noto'g'ri. Undagi faktlar haqiqatga to'g'ri kelmaydi.
1) “Digital Holding” qoʻshma korxonasida 49% ulushi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga, qolgan aksiyalar xususiy aksiyadorlarga tegishli boʻlib, ushbu roʻyxat bilan Adliya vazirligining Davlat reestrida ko'rib tanishishingiz mumkin va shundan so'ng, Usmanov A.B. kompaniyaning asosiy aktsiyadori emasligini tushunib olasiz.
2) Kompaniya monopolist emas, balki davlat-xususiy sheriklik tamoyili asosida ishlaydi. Yagona operator asosida markirovkaning faoliyati uchun tasdiqlangan model mavjud bo'lib, unga muvofiq operator o'z faoliyatini amalga oshiradi. Markirovkalash kodlari uchun to'lov "aksiyadorlar foydasi" emas, balki kriptohimoyalangan kodlarni chiqarish, ularni saqlash, tovarlarni taqsimlash zanjirining har bir bosqichi bo'ylab mamlakatda markirovkalangan har bir mahsulotning harakatlanish fakti to'g'risida ma'lumotni saqlash xizmatlarning katta kompleksi, infratuzilmani saqlash va boshqalar uchun to'lovdir.
3) Raqamli markirovka, birinchi navbatda, bozorlarni oqlashga qaratilgan. Bozorda noqonuniy mahsulotlar mavjudligiga qaramasdan, ularning ulushi kamayib bormoqda. Bu qonuniy ishlab chiqaruvchilarga foyda keltiradi, ular o'zlari markirovkaning qiymati va ta'sirini ko'rishlarini bir necha bor ta'kidlaganlar. Noqonuniy tovarlarning bozordan olib tashlanishi tufayli qonuniy ishtirokchilar bozor ulushini, daromadini va foydasini oshirish imkoniyatiga ega bo'ladilar. Davlat uchun markirovkalash byudjet daromadlarini oshirish, zaxiralarni moslashuvchan boshqarish va tanqislikning oldini olish imkoniyatidir. Tamaki mahsulotlarida 2021-yilda aksiz solig‘i hajmi 385 milliard so‘mga oshdi. 2020-yilga kelib 24,9 foizga o'sdi. 2022-yil yakuni bo‘yicha daromadlar o‘sishi 3,5 foizni tashkil etdi – 69 milliard so‘m. Qonuniy ulgurji va chakana savdo korxonalari soni 29 foizga oshdi. Spirtli ichimliklar sohasida 2022-yil yakunlariga ko‘ra daromadlar 39 mlrd.so‘mga oshgan. 2021-yilga nisbatan 2,4 foizga ko‘p. Alkogol va pivo mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi yuridik kompaniyalar soni 27 foizga, import qiluvchilar soni 9 foizga oshdi. Mamlakatda qog‘oz aksizlarini bosqichma-bosqich bekor qilish va raqamli markirovkalash asosida to‘lovlarni qayd etish bo‘yicha tajriba o‘tkazilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasida birinchi marta dori vositalari ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga qanday yetib borishini, shu jumladan davlat xaridlari bo‘yicha barcha belgilashlar va taqsimotlarni ko‘rish mumkin.
4) O‘zbekiston Respublikasining tamaki sanoatiga kelsak, operatorning ma’lumotlariga ko‘ra, muqobil tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hajmining o‘sishiga qaramay, ma’lumot uchun, markirovkali tovarlar katalogida 4,5 mingdan ortiq mahsulot ro‘yxatga olingan va 16,5 mln. birliklari belgilandi, mahalliy ishlab chiqarishning o'sishi 2021-yildan boshlab taxminan 2 foizni tashkil etdi. Spontan bozor savdosiga kelsak, shuni eslatib o‘tamizki, ushbu sohada 2023-yil 25-mayda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan “Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqalishi va iste’molini cheklash to‘g‘risida”gi qonun imzolangan va unda tamaki iste'molini cheklash va bozorlarda savdoni taqiqlash bo'yicha barcha choralarni batafsil va bosqichma-bosqich amalga oshirish belgilangan. Ushbu qonun uch oydan so‘ng, ya’ni 2023-yil 25-avgustdan kuchga kiradi.
Pivo markirovkasi ishga tushirilgandan so'ng, taxminan 46,2 million dona qonuniy pivo mahsuloti muomaladan olib tashlandi. Qonuniy alkogol ishlab chiqarishning o'sishi ushbu mahsulot guruhini markirovkalash boshlanganidan keyin 2 yil ichida 11,9% ni tashkil etdi.
Bundan tashqari, iste’molchilar uchun bepul “Asl Belgisi” mobil ilovasi yaratilgan bo‘lib, uning yordamida tovarlarning markirovkasini tekshirish, uning qonuniyligi va sifatini tekshirish, qoidabuzarlik holatlarida esa bir marta bosish orqali shikoyat qilish mumkin. Ilovadan allaqachon 600 mingdan ortiq fuqarolar foydalanmoqda. Yil boshidan buyon ularning soni 6 barobar oshdi.
Hurmat bilan,
CRPT TURON
Sharhlar
sharhsiz qoldirish uchu tizimga kirish