Mobil ilova «SOLIQ» (Dori vositalari) yordamida markirovkalangan tovarlarning amaldagi zaxiralarini xatlovdan qilish bo‘yicha tavsiyalar.
Normativ asos
xatlovdan va uni o‘tkazish prinsiplari
Qaysi markirovka kodlarini skanerlash kerak
xatlovdan ni o‘tkazish bo‘yicha qadamlar ketma-ketligi:
Ko‘p so‘raladigan savollar
1. Normativ asos
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni № ПФ-35, 05.03.2026 yildagi «Farmatsevtika sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida» (keyingi o‘rinlarda Prezident Farmoni)ga muvofiq, 2026 yilda farmatsevtika sohasida kompleks xatlovdan o‘tkazish ko‘zda tutilgan.
xatlovdan ning amalga oshirilish maqsadi:
dori vositalarining amaldagi zaxiralarini aniq hisobga olishni ta'minlash;
raqamli markirovka kodlaridagi nomuvofiqliklarni aniqlash va bartaraf etish;
nazorat tadbirlari vaqtida jarimalar qo‘llanilish xavfini kamaytirish;
dori vositalarining aylanmasining barcha bosqichlarida shaffoflikni oshirish.
xatlovdan milliy raqamli markirovka va tovarlarni kuzatish tizimi doirasida olib boriladi va dori vositalarining aylanmasi haqidagi ma'lumotlarning ishonchliligini ta'minlashning majburiy elementi hisoblanadi.
Ushbu tavsiyalar O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi va milliy raqamli markirovka tizimi operatori bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan.
xatlovdan «Dori vositalari» tovar guruhiga alohida-alohida, Prezident Farmoniga muvofiq Soliq qo‘mitasi tomonidan belgilangan muddatlarda o‘tkaziladi.
2. xatlovdan va uni o‘tkazish prinsiplari
Ushbu maqolada mobil ilova «SOLIQ» yordamida markirovkalangan tovarlar zaxiralarini xatlovdan qilish jarayoni bayon etilgan.
Tovar zaxiralarini xatlovdan qilish – bu markirovkalangan tovarlarning aniq mavjudligini tasdiqlash jarayoni bo‘lib, u ma'lum bir tovar aylanma ishtirokchisining nazoratidagi (omborda, dorixona tashkilotida yoki dori vositalarini saqlashning boshqa joylarida) va Soliq qo‘mitasining axborot resurslari hamda Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»dagi ma'lumotlar bilan solishtiriladi.
xatlovdan ning asosiy vazifasi markirovkalangan tovarlar haqidagi ma'lumotlarni yangilash, ularning amaldagi holati, haqiqiy egasi va boshqa parametrlarini aniqlash hamda keyinchalik Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»da saqlanayotgan markirovka kodlari haqidagi ma'lumotlarni to‘g‘rilash (o‘zgartirish)dir.
xatlovdan quyidagilar tomonidan o‘tkaziladi:
tadbirkorlik sub'ektlari tomonidan mustaqil ravishda va har bir tovar guruhi bo‘yicha alohida (agar tadbirkorlik sub'ekti bir nechta tovar guruhlari bilan ishlasa, har bir guruh uchun alohida, Soliq qo‘mitasi tomonidan belgilangan davrda);
markirovka kodlarini mobil ilova «SOLIQ» yordamida skanerlash orqali yoki xatlovdan varaqasi (faktik zaxiralardagi identifikatsiya kodlari ro‘yxati fayli)ni soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti orqali taqdim etish orqali.
xatlovdan o‘tkazishda:
faqat haqiqiy markirovka kodlari hisobga olinadi (ya'ni, ishlab chiqaruvchilar / ro‘yxatga olish guvohnomasiga ega shaxslar tomonidan Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»da olingan yoki boshqa davlatlarning markirovka kodlarini tan olish tartiblari doirasida ro‘yxatdan o‘tgan kodlar);
faoliyatga kiritilmagan (ya'ni, mahsulot markirovkasi hisoboti ro‘yxatga olinmagan) yoki aylanmadan chiqarilgan (oxirgi iste'molchiga sotilgan yoki hisobdan o‘tkazilgan) markirovka kodlari hisobga olinmaydi;
agregatsiya kodlari (quti, palet) ularning barcha ichki markirovka kodlari bilan birga hisobga olinadi (ichki kodlar ro‘yxati ishlab chiqaruvchi / ro‘yxatga olish guvohnomasiga ega shaxs / Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»da ro‘yxatga olingan ma'lumotlarga ko‘ra aniqlanadi).
xatlovdan natijalari:
tadbirkorlik sub'ektlari tomonidan soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti orqali taqdim etiladi (tasdiqlanadi);
xatlovdan natijalarini Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI» operatoriga taqdim etish mumkin emas;
Markirovkalangan tovarlar haqidagi ma'lumotlarni (markirovka kodlarini) to‘g‘rilash (o‘zgartirish) quyidagilar uchun amalga oshiriladi:
faqat Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»da ro‘yxatdan o‘tgan tadbirkorlik sub'ektlari uchun;
Soliq qo‘mitasi tomonidan xatlovdan natijalari taqdim etilgach (tasdiqlangach) yoki Soliq qo‘mitasi tomonidan belgilangan xatlovdan davri tugagach.
3. Qaysi markirovka kodlarini skanerlash kerak
xatlovdan (skanerlash) quyidagilar uchun amalga oshiriladi:
xatlovdan boshlanish vaqtida tadbirkorlik sub'ekti egasi bo‘lgan barcha markirovkalangan tovarlar, jumladan, tadbirkorlik sub'ektining nazoratidagi tovarlar va hali tadbirkorlik sub'ektiga yetkazilmagan, ammo yetkazib beruvchi tomonidan ularning jo‘natilishiga hisob-faktura berilgan tovarlar.
xatlovdan (skanerlash) talab qilinmaydi:
xatlovdan boshlanish vaqtida tadbirkorlik sub'ekti egasi bo‘lmagan tovarlar uchun, jumladan, omborda saqlanayotgan, lekin boshqa tadbirkorlik sub'ektiga yetkazilishi uchun hisob-faktura berilgan tovarlar;
xatlovdan boshlanish vaqtida bojxonadan rasmiylashtirilmagan import tovarlari uchun (ya'ni, O‘zbekiston Respublikasi bojxona hududiga hali kirib kelmagan yoki bojxona nazorati ostidagi tovarlar);
xatlovdan boshlanish vaqtidan keyin mahalliy ishlab chiqarilgan va markirovka qilingan tovarlar (markirovka sanasi va vaqti Milliy markirovka tizimi «ASL BELGISI»da ro‘yxatga olingan javoblar sanasi va vaqtiga muvofiq belgilanadi).
4. xatlovdan ni o‘tkazish bo‘yicha qadamlar ketma-ketligi:
1-qadam. xatlovdan jarayonini boshlash
xatlovdan ni o‘tkazish uchun:
https://my3.soliq.uz/ portalida soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetiga kiring.
«Xizmatlar» bo‘limiga, keyin «Raqamli markirovka bilan mahsulot aylanmasi tizimi» bo‘limiga o‘ting.
«xatlovdan » oynasida «xatlovdan yaratish» tugmasini bosing.
Ochilgan shaklda quyidagi ma'lumotlarni to‘ldiring:
xatlovdan raqami (avtomatik to‘ldiriladi);
xatlovdan davri (avtomatik to‘ldiriladi);
omboraxonning shartli nomi (bir nechta omborxonangiz bo‘lsa, «Ombor qo‘shish» tugmasi yordamida qo‘shing);Moddiy javobgar shaxsning PINFLi (FIO avtomatik to‘ldiriladi);
xatlovdan ni o‘tkazadigan xodim(lar) (agar bir nechta xodimlar xatlovdan o‘tkazsa, kerakli xodimlarning PINFLlarini «+» tugmasi orqali kiriting).Barcha majburiy maydonlarni to‘ldirgandan so‘ng «Yaratish» tugmasini bosing.
Shaklda ko‘rsatilgan xodimlar mobil ilova SOLIQda «Markirovka xatlovdan sini o‘tkazish» bo‘limiga kirish huquqini oladilar.
Ushbu bosqichda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xatoliklar:
Noto‘g‘ri yoki mavjud bo‘lmagan PINFL kiritilgan.
Tashkilotingizda rasmiy ishchi munosabatlari bo‘lmagan shaxsning PINFLi kiritilgan.
Ko‘rsatilgan PINFLga ega xodim SOLIQ mobil ilovasini o‘rnatmagan yoki ilovada identifikatsiyadan (avtorizatsiyadan) o‘tmagan.
2-qadam. Javobgar xodim tomonidan xatlovdan ni o‘tkazish
Tovar zaxiralarini xatlovdan qilish (markirovka kodlarini skanerlash) mobil ilova «SOLIQ» orqali amalga oshiriladi. Ilova Android va iOS operatsion tizimlari asosidagi mobil qurilmalar uchun qo‘llab-quvvatlanadi.
«Markirovka xatlovdan sini o‘tkazish» bo‘limida ushbu bo‘lim quyidagi shartlarda mavjud:
Mutaxassis to‘liq identifikatsiyadan o‘tgan va shaxsini tasdiqlagan;
Mutaxassis xatlovdan o‘tkazish uchun mas'ul xodimlar ro‘yxatiga kiritilgan (qarang 1-qadam).
Mobil ilova SOLIQda xatlovdan ni boshlash uchun:«Markirovka kodlarini hisobga olish» bo‘limiga, keyin «Markirovkalangan tovarlarni xatlovdan qilish» bo‘limiga o‘ting;
«xatlovdan ni boshlash» va «Skanerlash» tugmalarini bosing;
markirovkalangan mahsulotdagi raqamli markirovka kodlarini ketma-ket skanerlashni bajaring;
zarurat bo‘lsa, telefonga tashqi 2D skaner ulanishi mumkin.
Skanerlash:
xatlovdan jarayonida faqat raqamli markirovka kodlari (DataMatrix kodlari) skanerlanadi.
Qadoqlangan (transport qadoqi) mahsulot mavjud bo‘lsa, vaqtni tejash maqsadida faqat agregatsiya kodi skanerlanishi kifoya.
Agar skanerlash bir nechta xodimlar tomonidan amalga oshirilsa, mahsulotni joylashuvi, turi yoki boshqa mezonlarga ko‘ra taqsimlash tavsiya etiladi, takroriy skanerlash va boshqa noxush holatlarning oldini olish uchun.
Xodim tomonidan noto‘g‘ri skanerlangan hisobga olinmaydigan tovar (muddatidan o‘tgan, sifatidan voz kechilgan yoki boshqa realizatsiya qilinmaydigan mahsulot) kodini «Noto‘g‘ri kiritilgan mahsulot» funksiyasi yordamida o‘chirish mumkin.
Mahsulotni muvaffaqiyatli skanerlash bo‘yicha qadam-baqadam tartib:
Xodim mobil ilova SOLIQni ishga tushiradi.
«Xizmatlar» menyusiga kiradi.
«Markirovka kodlarini hisobga olish» bo‘limiga o‘tadi.
«Markirovkalangan tovarlarni xatlovdan qilish» funksiyasini tanlaydi.
xatlovdan qilinadigan omborni tanlaydi.
«Boshlash» tugmasini bosadi.
ochilgan oynada «Skanerlash» tugmasini bosadi.
markirovka kodiga (DataMatrix) yo‘naltiradi va mahsulotni skanerlashni amalga oshiradi.
Kod muvaffaqiyatli tekshirilganda ekranda «Mahsulot ro‘yxatga qo‘shildi» xabari paydo bo‘ladi va skanerlangan mahsulot tizimda xatlovdan dan o‘tgan sifatida ro‘yxatga olinadi.
«Tugatish» tugmasini faqat barcha mahsulotlar skanerlash jarayoni yakunlangach bir marta bosish kerak:
barcha tovarlar;
barcha xodimlar tomonidan;
barcha omborlarda.
Barcha tovarlar barcha xodimlar tomonidan barcha omborlarda skanerlash tugagach «Tugatish» tugmasini bosing.
Ushbu bosqichda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xatoliklar:
SOLIQ ilovasida mas'ul xodim sifatida aniqlanmagan shaxs profili ishlatilmoqda.
xatlovdan o‘tkazilayotganda barqaror internet aloqasi yo‘q.
Skanerlangan kod markirovka kodi (DataMatrix) emas yoki ilova uni markirovka kodi sifatida tanimaydi.
Kod skanerlanganda tizimda ma'lumot yo‘qligi sababli «Noma'lum kod turi» xatosi yuz beradi.
Kodni takroran skanerlashda tizim «Ushbu kod allaqachon ro‘yxatga olingan» ogohlantirishini beradi.
3-qadam. xatlovdan ni yopish va natijalarni tasdiqlash
xatlovdan tugagach, https://my3.soliq.uz/ portalida soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetiga kirib, raqamli markirovkalangan tovarlar aylanmasi tizimidagi «xatlovdan » bo‘limiga o‘ting va xatlovdan natijalarini tekshiring.
Olingan natijalar bilan rozilik bildirilsa, «xatlovdan natijalarini tasdiqlash» tugmasini bosing.
Tasdiqlash oynasida quyidagi amallar bajariladi:
Tovar turini tanlash
xatlovdan o‘tkazilgan tovar guruhini ko‘rsatish kerak.
xatlovdan o‘tkazish sababini tanlash
xatlovdan natijalariga qarab quyidagi sabablardan biri tanlanadi:
«Tovar hisobdan chiqarilishi» — agar xatlovdan davomida tizimda zaxirada ko‘rsatilgan tovarlarning bir qismi topilmasa;
«Boshqa sub'ekt mahsulotini hisobga olish» — agar markirovka kodi boshqa sub'ekt balansida ko‘rsatilgan, ammo tovar amalda omborda bo‘lsa;
«Tovar mavjud emas» — agar tizimda zaxira ko‘rsatilgan, ammo mahsulot omborda yo‘q.
Har bir sabab bo‘yicha alohida ariza shakllantiriladi. Bir nechta sabablar mavjud bo‘lsa, har bir sabab bo‘yicha alohida ariza yaratiladi (hozirda ushbu funksiyalar vaqtincha o‘chirilgan va xatlovdan sababini ko‘rsatmasdan o‘tkazish mumkin).
So‘ngra ariza Soliq qo‘mitasiga soliq inspektori tomonidan ko‘rib chiqish uchun yuboriladi. Nomuvofiqliklar aniqlansa, tushuntirish olish va tegishli choralar ko‘rish uchun soliq inspektoriga murojaat qilinadi.
5. Ko‘p so‘raladigan savollar
Savol 1 «xatlovdan ni o‘tkazish maqsadi nima?»
Javob: xatlovdan markirovkalangan mahsulotning ombordagi amaldagi zaxirasini aniqlash va Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»dagi ma'lumotlarni to‘g‘rilash (korrigatsiya qilish) maqsadida o‘tkaziladi.
Savol 2 «Joriy xatlovdan tugagandan keyin yangi xatlovdan jarayonini boshlash mumkinmi?»
Javob: xatlovdan natijalarini tasdiqlashga yuborilishidan oldin yangi xatlovdan lar yaratish mumkin. Ma'lumotlar tasdiqlangandan keyin yangi xatlovdan lar yaratish imkoniyati cheklanadi.
Savol 3 «Qaysi tovarlar xatlovdan dan o‘tkazilishi kerak?»
Javob: xatlovdan faqat markirovkalangan tovarlarga nisbatan o‘tkaziladi. xatlovdan dan o‘tadigan tovar guruhlari Soliq qo‘mitasi qarorlari bilan belgilanadi va soliq to‘lovchilar shaxsiy kabineti orqali bildiriladi.
Savol 4 «xatlovdan ni o‘tkazayotgan xodimning ma'lumotlari mobil ilovada ko‘rinmayapti. Sababi nima bo‘lishi mumkin?»
Javob: «xatlovdan ni o‘tkazayotgan xodim» maydonida kiritilgan PINFLning to‘g‘riligini hamda u SOLIQ ilovasida avtorizatsiya uchun ishlatilgan PINFLga mos kelishini tekshirish kerak.
Savol 5 «2025 yilda sotib olingan tovarlarni xatlovdan dan o‘tkazish kerakmi?»
Javob: Ha, xatlovdan tadbirkorlik sub'ekti balansida amalda mavjud bo‘lgan barcha tovarlarga nisbatan o‘tkaziladi.
Savol 6 «xatlovdan davomida tovarlarni sotish mumkinmi?»
Javob: Ha, xatlovdan davomida tovarlarni realizatsiya qilish mumkin.
Savol 7 «Agar omborda tovarlar mavjud bo‘lmasa, lekin tizimda zaxira ko‘rsatilsa nima qilish kerak?»
Javob: xatlovdan ni o‘tkazib, natijalarni soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetida tasdiqlash zarur. Talab qilinmagan tovarlar (ya'ni, xatlovdan doirasida skanerlashdan o‘tmagan markirovka kodlari) xatlovdan yakunlangach hisobdan chiqariladi.
Savol 8 «Qisman realizatsiya qilingan dori vositalarini qanday xatlovdan dan o‘tkazish kerak?»
Javob: Tovar aylanmasi ishtirokchilari majburiy raqamli markirovka ostidagi barcha dori vositalarini, qisman realizatsiya qilingan bo‘lsa ham, skanerlashlari shart. Markirovka kodlari faqat xatlovdan paytida aylanmada qolgan mahsulot qismi uchun qayta ishlanadi.
Savol 9 «Nega tovar realizatsiya qilinganda markirovka kodi hisobdan chiqarilmaydi?»
Javob: Sabablarini tahlil qilish uchun kassa uskunalarini to‘g‘ri sozlash maqsadida Texnik xizmat markaziga yoki NIS «ASL BELGISI» operatorining qo‘llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qilish kerak.
Savol 10 «xatlovdan ni o‘tkazmaslik qanday oqibatlarga olib keladi?»
Javob: Agar tadbirkorlik sub'ekti xatlovdan ni o‘tkazmasa, majburiy xatlovdan boshlanishidan oldin sotib olingan barcha markirovka kodlari hisobdan chiqariladi va tegishli tovar guruhi bo‘yicha uning tovar zaxirasi Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»da nolga tenglashtiriladi.
Savol 11 «xatlovdan muddatini qanday uzaytirish mumkin?»
Javob: xatlovdan muddati tugagan bo‘lsa, «xatlovdan lar ro‘yxati» bo‘limida tegishli xatlovdan ni tanlab, «Batafsil» tugmasini bosib, keyin «Harakatlar» bo‘limiga o‘tib, yangi xatlovdan muddatlarini ko‘rsatish kerak.
Savol 12 «xatlovdan vaqtida xatoliklar paydo bo‘lmoqda. Ular nimani anglatadi?»
Javob: Skanerlashda quyidagi xabarlar chiqishi mumkin:
«Ushbu tovar boshqa firma zaxirasida mavjud»,
«Ushbu tovar emissiya jarayonida»,
«Ushbu tovar soliq bazasida topilmadi».
Bu nimani anglatadi?
Ushbu xabarlar markirovka kodi bo‘yicha ma'lumot Milliy axborot tizimi «ASL BELGISI»ga yetkazilmaganligini bildiradi. Bunday tovarlar alohida ajratilishi yoki realizatsiya qilinishi mumkin.
Savol 13 «Nega xatlovdan o‘tkazilganda skanerlangan tovarlar «Boshqa shaxsga tegishli kodlar soni» bo‘limida ko‘rsatiladi?»
Javob: Bu tizimda ko‘rsatilgan kodlar boshqa sub'ekt zaxirasida ro‘yxatga olinganligini anglatadi. Ko‘pincha bu holat ESF orqali realizatsiya qilinganda markirovka kodi ko‘rsatilmaganligi bilan bog‘liq. xatlovdan tugagach, markirovkalangan tovarlarning amaldagi egasi haqidagi ma'lumotlar yangilanadi (to‘g‘rilanadi).
Sharhlar
sharhsiz qoldirish uchu tizimga kirish