Soxta va noqonuniy mahsulotlarga qarshi kurashish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi hukumati respublika hududida sotiladigan mahsulotlarga majburiy markirovka joriy etish to‘g‘risida qaror qabul qilgan.
Bu qarorning sababi O‘zbekistonda "soya" iqtisodiyotining umumiy darajasini aniqlash bo‘ldi: 2019 yilda u 52,11% ni tashkil etdi, ya’ni umumiy bozorning yarmidan ko‘pi.
Natijada:
- iste’molchi sertifikatlanmagan va ehtimol xavfli bo‘lgan, masalan, soxta dori uchun pul to‘laydi;
- davlat soliqlar va aksiz yig‘imlarini olmaydi;
- yangi mahsulotlarni ishlab chiqishga sarmoya kiritayotgan qonuniy biznes arzon soxtalar bilan raqobatlasha olmaydi.
Nega biznes markirovka bilan ishlashi kerak
Vazirlar Mahkamasi qarori № 833, 31.12.2020ga asosan:
- majburiy raqamli markirovka qilinadigan mahsulotlarni markirovka qilish majburiyati ishlab chiqaruvchilar va importyorlarga yuklatiladi;
- majburiy raqamli markirovka qilinadigan mahsulotlarni chakana yoki ulgurji savdo qiluvchi korxonalar milliy markirovka va mahsulotni kuzatish axborot tizimiga ulanish majburiyatiga ega;
- ommaviy ovqatlanish korxonalari ham spirtli ichimliklarni sotgani uchun raqamli markirovka tizimida ro‘yxatdan o‘tishi va tizim ishtirokchisiga aylanishi kerak.
Shunday qilib, markirovka quyidagilarni qamrab oladi:
- Ishlab chiqaruvchilar
- Importyorlar
- Ulgurji va chakana savdo vakillari
Markirovka qoidalari bozor ishtirokchilarining barchasini qamrab oladi, chunki bozorga noqonuniy mahsulotlarni kamaytirish vazifalariga faqat ishlab chiqarishdan sotuvgacha bo‘lgan zanjirning barcha ishtirokchilari faol ishtirokida erishish mumkin.
Biznes uchun markirovka bilan ishlashning foydalari
Ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar bozorni to‘ldirayotgan soxta mahsulotlardan aziyat chekmoqda. Soxta mahsulotlar birinchi navbatda ishlab chiqaruvchilarning daromadi va obro‘siga zarar yetkazadi. Majburiy markirovka joriy etilishi ichki va xorijiy ishlab chiqaruvchilarga foyda keltiradi.
Shunday qilib, ishlab chiqaruvchilar quyidagilarga ega bo‘ladi:
- Noqonuniy mahsulotlarni bozorga chiqarishni qisqartirish orqali daromadning oshishi
- Raqobatda teng sharoitlar
- Jarayonlarni optimallashtirish va xarajatlarni kamaytirish
- Markirovka tizimi ma’lumotlariga asoslangan biznes tahlil sifatining oshishi
- Vafodor ishlab chiqaruvchi brendini himoya qilish
Markirovka bilan ishlash bo‘yicha majburiy qadamlar
Har bir tovar aylanmasi ishtirokchisi uchun markirovka qilingan tovar bilan ishlash qadamlar soni farq qiladi. Eng ko‘p ish ishlab chiqaruvchilar va importyorlar tomonidan bajariladi, ular markirovka kodlarini berish uchun javobgardirlar.
Turli ishtirokchilar uchun majburiy qadamlarning umumiy jadvali quyida keltirilgan.
Qadamlar |
Ishlab chiqaruvchi |
Importyor |
Ulgurji-chakana bo‘g‘in |
| 1. Markirovka tizimida ro‘yxatdan o‘tish | ha |
ha |
ha |
| 2. Operator bilan markirovka kodlarini berish bo‘yicha shartnoma tuzish | ha |
ha |
|
| 3. Tizimdan foydalanish bo‘yicha shartnoma tuzish (ro‘yxatdan o‘tganidan keyin mavjud) | ha |
ha |
ha |
| 4. Milliy katalogga tovarlarni kiritish (ro‘yxatdan o‘tganidan keyin mavjud) | ha |
ha |
|
| 5. Markirovka kodlarini berish uchun oldindan to‘lov kiritish* | ha |
ha |
|
| 6. Markirovka kodlarini berish bo‘yicha buyurtma berish | ha |
ha |
|
| 7. Ishlab chiqarishdan keyin operatorga markirovka kodlarini ishlatish bo‘yicha hisobot yuborish | ha |
ha |
|
| 8. Tovarlarni jo‘natishda xaridorga jo‘natilgan tovar kodlari ko‘rsatilgan ECHF berish | ha |
ha |
|
| 9. Shaxsiy kabinetda markirovka kodlarining kelishi va chiqishini kuzatish | ha |
ha |
ha |
*Bu markirovka kodlarini ishlatish bo‘yicha hisobotda ko‘rsatilgan ma’lumotlarga muvofiq summani yechib olish uchun minimal pul mablag‘i balansini anglatadi.
Sharhlar
sharhsiz qoldirish uchu tizimga kirish